Öneri ve Şikayet

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ

TEMEL YAŞAM DESTEĞİ
TEMEL YAŞAM DESTEĞİ Solunum ve Kalp Durması Nedir? Solunum Durması: Solunum hareketlerinin durması nedeniyle vücudun, yaşamak için ihtiyacı olan oksijenden yoksun kalmasıdır. Hemen yapay solunuma başlanmaz ise bir süre sonra kalp durması meydana gelir. Kalp Durması: Bilinci kapalı kişide, büyük atardamarlardan nabız alınamaması durumudur. Kişide solunumun olmaması, bilincin kapalı olması, kişinin hiç hareket etmemesi ve uyaranlara cevap vermemesi kalp durmasının belirtisidir.

Hastalarda kalbi yani dolaşımı durduğu için beyine giden kan akışı da durmaktadır. Bu durumda beyin için son derece gerekli olan ve eksikliğinde beyinde çok ciddi hasarların oluştuğu “oksijen” ve “glikoz (şeker)” moleküllerinin taşınması da durmaktadır. Beyin dokusu, bu maddelerin eksikliğine en fazla 4 dakika dayanabilmektedir. 4 dakikadan daha fazla oksijensiz kalan beyin dokusunda hasarlar oluşmaya başlar. 6. dakikadan sonra bu hasarlar daha da ilerlemeye başlar. Nihayetinde 10 dakikadan sonra oluşan bu hasarların iyileşmesi mümkün olmamaktadır.

Hayat Kurtarma Zinciri Nedir?

Hayat kurtarma zinciri 4 halkadan oluşur. Son iki halka ileri yaşam desteğine aittir ve ilk yardımcının görevi değildir.

1. Halka - Sağlık kuruluşuna haber verme,

2. Halka - Olay yerinde yapılan Temel Yaşam Desteği,

3. Halka - Ambulans ekiplerince yapılan müdahaleler,

4. Halka - Hastane acil servisleridir.

 

Temel Yaşam Desteği Nedir?

Temel yaşam desteği ( CPR ya da Kalp masajı suni solunum da denilebilir.) hayat kurtarmak amacı ile hava yolu açıklığı sağlandıktan sonra solunumu durmuş ve hiçbir yaşam belirtisi görülmeyen kişiye, yapay solunum ile akciğerlerine oksijen gitmesini, dış kalp masajı ile de kalpten kan pompalanmasını sağlamak üzere yapılan ilaçsız müdahalelerdir.

Temel Yaşam Desteği (CPR – kalp masajı suni solunum) aşamaları

Her şeyden önce güvenlik: Eğer hasta ve kendi güvenliğinizi tehdit eden (Elektrik, çökme, akan trafik, sel v.b.) herhangi bir durum mevcut ise olay yerine yaklaşmayın. Olay yerinin güvenli hale getirilmesini bekleyin.

Bilinç kontrolü: Yanıtsız, tepkisiz olan bir hastayı gördüğünüzde hemen yan tarafına diz çökerek hastanın bilincini kontrol edin. Bu amaçla elleriniz ile hastanın omuzlarından tutup hafifçe sarsarak, “Nasılsınız? – İyi misiniz?” sorularını sorun. Hasta size cevap veriyorsa solunumu ve dolaşımı yeterli demektir. Hastayı koma pozisyonuna getirip hemen 112 yi arayarak tıbbi yardım isteyin. Hastayı takip ederek, tıbbi yardımı bekleyin.

 

Hastadan sorularınıza yanıt alamıyorsanız hastanın bilinci kapalı olarak kabul edilmeli ve hava yolu ve dolaşımı değerlendirilmelidir. (Sırt üstü yatmayan hastalar dikkatlice sırt üstü pozisyona çevrilmelidir). Etrafınızda size yardım edebilecek kimsenin olmaması durumunda “birileri bana yardım etsin, yardım edin!” şeklinde bağırarak insanların dikkatini çekmeye ve yardım etmeye çağırın. Yanınızda birileri varsa hemen 112 ‘yi aratın.

Hava yolunun değerlendirilmesi: Hasta veya yaralının sıkan giysileri varsa gevşetilir. Olayın etkisi ile hasta veya yaralının kravatı bile solunum yolunu tıkamış olabilir. Ağız içi kontrol edilerek yabancı 

isim varsa çıkartılır, ağızda takma diş, yiyecek parçaları, kusmuk vb. cisimler hava yolunun tıkanmasına sebep olabilir. Bu işlemler yapılırken kesinlikle ağız içine kör dalış yapılmaz. Bu amaçla 2 manevra kullanabilirsiniz.

Baş geri, çene yukarı manevrası: Travması olmayan hastalarda (Trafik kazası, düşmeler, darp v.b hastalar travma hastalarıdır) kullanın. Bir eliniz ile hastanın alnından desteklerken diğer elinizin iki parmağı ile alt çenenin ucundan, çenenin kemik kısmından tutarak başa hafifçe geriye doğru pozisyon verin.

 

Çene itme manevrası (Jaw Thrust): Travma sonucu bilincini kaybetmiş hastalarda kullanılır. Bu amaçla hastanın baş tarafına geçin. İki elinizin başparmak hariç diğer dört parmağı ile alt çenenin alt çıkıntısından ( kemikler üzerinden) tutarak çeneyi yukarıya doğru kaldırın. Boşta kalan başparmaklarınız ile de çene çıkıntısından tutarak hastanın ağzını açın.

 

Solunumu kontrol edin: Bak-dinle-hisset yöntemini kullanarak solunumu değerlendirin. Bunun için başınızı yan çevirin kulağınızı ve yanağınızı hastanın ağzına ve burnuna yanaştırın. Hastanın solunum seslerini duymaya nefesini hissetmeye ve göğüsün yükselip yükselmediğine bakın. Sağlık personeli iseniz hastanın nabzını kontrol edin. Sağlık personeli değilseniz veya tecrübesiz iseniz hastanın nabzını kontrol etmenize gerek yoktur. Solunumu değerlendirip, solunumun olup olmadığını anlamak için en fazla 10 sn. zaman harcayın. İç çekme (gasping) tarzında solunum anormal durum olarak değerlendirilmelidir. Bu tür hastalarda “solunumu yok” olarak değerlendirilmelidir.

 

Hastanın solunumu yok veya iç çekme tarzında (gasping) bir hareket var ise zaman geçirmeden 112 yi arayın. Bulunduğunuz ortamda ya da yakınlarda bir OED (Otomatik External Defibrilatör) var ise en kısa zamanda yanınıza gelmesini isteyin.

 

Nabız kontrolü yapın: Bunun için iki veya üç parmağınızı adem elmasının üzerine getirin kemikle kas arasına kaydırıp şah damarından 10 sn. süre ile nabzın atıp atmadığını kontrol edin. (Sadece sağlık personelinin nabız kontrolü yapması önerilir.)

 

CPR’ a (Göğüs kompresyonu – Kalp masajı – Resüsitasyon) başlayın: Eğer hastanın kalbi atmıyorsa, kalp masajına başlanır. Kalp masajı beyne, kalp damarlarına ve önemli organlara kan gitmesini sağlar. Solunumda yoksa suni solunum ve kalp masajı birlikte yapılır. Bunun için hastanın yan tarafına göğüs ve omuz hizasına diz çökün. Göğüs kemiğinin yarısını işaretleyin. Altta kalan (karına yakın olan) yarısının ortasına iki elinizin üst üste getirerek alttaki elinizin ayasını koyun. Ellerinizin parmaklarını birbirine kenetleyerek hastanın vücuduna sadece altta kalan elinizin ayasının temas etmesini sağlayın. Kollarınızı dik konuma getirin. Kollarınızı dirseklerden kesinlikle bükmeyin. Vücut ağırlığınızı kullanıp kalça ekleminden hareket ederek bastırın. Basma işleminiz hastanın göğsünü en az 5 cm bastıracak 6 cm geçmeyecek şekilde dakikada 100-120 bası olacak hızda (saniyede yaklaşık 2 defa) yapılmalıdır. Her basıdan sonra göğüsün tamamen gevşemesine izin verilmeli, ancak ellerin hastanın vücudu ile teması kesilmemelidir.

 

30 tane göğüs basısından (Kalp masajı – cpr) sonra hastaya 2 suni solunum vermelisiniz. bu amaçla hastanın hava yolunu açmak için yukarıda bahsettiğimiz hava yolu açma yöntemlerinden (Baş geri, çene yukarı yada alt çene pozisyonu) uygun olanı kullanın. Hastanın alnında olan elinizin baş ve işaret parmakları ile burun deliklerini kapatın derin bir nefes alarak bu nefesi hastanın ağzından 1 saniye boyunca verin. Ağzınızı hastanın ağzından çekin burun deliklerini açın ve akciğerlerdeki havanın boşalmasına izin verin. Göğüs boşaldıktan sonra bir kez daha 1 saniyelik suni solunum verin. Ve sonrasında hemen göğüs basılarına (Kalp masajı – CPR) devam edin. Bu şekilde acil yardım gelene kadar, hasta hareket etmeye başlayana kadar ya da siz yorgunluktan bu müdahaleyi yapamayacak duruma gelene kadar devam edin.

 

Suni solunum sırasında bu iş için imal edilmiş ucuz suni solunum maskeleri var ise mutlaka kullanın. Suni solunum sırasında bulantı tiksinme gibi duygular ve bulaşıcı hastalık korkusu yaşayabilirsiniz. Bu gibi durumlarda suni solunum yapmak zorunda değilsiniz. Sadece dakikada 100-120 defa göğüs kafesini 5 cm den fazla 6 cm den az olacak şekilde göğüs basıları (Kalp masajı – CPR) uygulayarak da bu işlemi uygulayabilirsiniz. Unutulmamalıdır ki; her zaman göğüs basıları (Kalp masajı) suni solunumdan daha önemlidir. Sağlık personeli değilseniz nabız kontrolü yapmayınız. Sağlık Personeli iseniz nabız kontrollerini 2 dakikada 1 yapın. Bunun dışında Hiçbir zaman nabzı kontrol etmek için durmayın. Yanınıza 2. bir kişi geldiğinde ilk yardım bilgisi mevcut ise kurtarma işlemine dahil edin. Ortanda bir OED (Otomatik External Defibrilatör) var ise en kısa zamanda yanınıza gelmesini isteyin ve onun yönergeleri ile işleme devam edin.

 

Hasta bu işlemlerin herhangi bir kısmında hareket etmeye başlarsa hastayı koma pozisyonuna getirin ve sürekli gözlemleyerek tıbbi yardımı bekleyin.